Իշխում ենք ժամանակին մենք,

Երբ դեռ կանք և դեռ ելնում ենք

Եվ չենք նկատում թաթն այն ճզմող, 

Որ հետո ճզմում է մեզ, որպես մի բուռ հող․․․

                    ***

Փորձում եմ փախչել հեռու հուշերից,

Սակայն կառչում է միտքս քեզանից

Ու ես մնում եմ՝ մնում եմ կախյալ

Ինձանից, հուշերից, քեզանից դարձյալ․․․

                 ***

Ձյունախառ փոթորիկը իր երգն է երգում,

Իսկ մարդիկ կարկամած, քաշված տներում,

Սպասում են հողմախառ փոթորկի մեռնելուն,

Բայց տարերգը ձմռանն է և երգը սառնաշունչ 

Ընթանում է անարգել, երգելով անտրտունջ․․․

Քամու ոռնոցից իջած ձյունն է թավալում

Եվ իջնող ձյան հետ խենթավարի պարում։

Ձմռան շունչը պարուրում է արդեն ամենուր,

Սուլելով թափառում է՝ ծածկելով դուռ, կտուր․․․

Մեր ավանդական դարձած ախորժակը մեզ սպառեց, հասցնելով ընչաքաղցության և հիվանդագին նյութապաշտության։ Ազգային մտածելակերպից դուրս գալ չկարողացանք։ Օտարի լավը չընդունեցինք, վատը որդեգրեցինք և դրանով հպարտացանք։ Մերը ուրացանք, իսկ օտարը մեր անտեր մնացած արժեքները  վերագրեց իրեն, աշխարհին ներկայացնելով, որպես ազգայինը։

Ոչնչից ետ մնալ չցանկացանք, բաց և ոչ ոքի հասնել չկարողացանք և մնացինք կրակի և ջրի արանքում։

մենք մեզ քայքայեցինք, միշտ մեղադրելով օտարին։ Մենք մեզ սպանեցինք, միշտ արդարացնելով մեր անմարդկային արարքը։ մենք մեզ դատապարտեցինք, սակայն երբեց չպատժեցինք ինքներս մեզ, իսկ օտարի թերացումը մեզ խղճալու, օգնելու հարցում համարեցինք հանցավոր անզգուշություն։

Սեփական ընչաքաղցությունը պարտադրեց վաճառքի հանել անգամ հայրենիքը, իսկ օտարից պահանջել արդարություն։

մենք մեր երկիրը փոխանակեցինք չորս հանցավոր առաջնորդներով, որոնք իշխանության գալով աշխատեցին կարգի բերել յուրայինների կենցաղը։

Հանդուրժեցինք մեր ներսի կեղտը, համարելով, այդպես էլ պետք է լինի։ Տարիներ շարունակ հանցավոր անտարբերությամբ հետևեցինք ապագա սերունդների սպանությանը և երկրի սնանակացմանը։

Առաջներում դարերի ընթացքում էինք կորցնում երկրի մասնիկները, իսկ այսօր տարիների։ բավականին առաջխաղացում է, որպեսզի մենք մեզ անվանենք մարդկային թերմացք։

 Դու գնացիր, ես գնացի․․․

Չասեցիր էլ ու՞ր ես գնում,

Ինձ մնում էր քեզ մոռանալ

Եվ այլևս չփնտրել․․․

Դու գնացիր, ես գնացի․․․

Արդեն առանց հրաժեշտի,

Ցուրտը փչեց ամռան տապին,

Մեզ բաժանեց հանդիպումը գիշերային․․․

Էլ անցյալից  ոչինչ չկա

Այսօր քեզնից ինձ մնացած՝

Լոկ հուշեր են պաղ ու անցած

Եվ թրթիռներ ափսոսանքի․․․

 Առնվազն մի հարյուր տարով նորից ետ գնացինք։ Ետ գնացինք հայրենասիրությամբ, տարածքների կորստով և նոր ցեղասպանությամբ, որին զոհ գնաց ազգային գենոֆոնդը։

Դարեր շարունակ կորցրեցինք պրակտիկ մտածելակերպի հնարքը և  հնարավորությունները փոխեցինք վերացական հույսերով։

Գարունա, ձյունա արել՝ ահա այսպես ․․․

                                                                   ***

Կան մարդիկ, որոնք ընդմիշտ մնում են կազմ, առանց թերթերի։

                                                              ***

Կարծես միտքս դեմ է առել  ապառաժին ու քարացել, էդպես մնացել, երբ մտածում եմ, եթե հայը չի կարողանում աշխարհին ասել, որ ինքը ունեցել է և ունի Արցախ ու Նախիջևան, եթե հայը այսօր չի կարողանում աշխարհին ստիպել ճանաչելու մեկդարյա թուրքի ոճիրը, եթե հայը չի կարողանում աշխարհին ապացուցել, որ Այվազովսկին հայ է, եթե հայը չի կարողանում աշխարհին ներկայացնել իր բազմադարյան մշակույթը, եթե հայը իր մեջ ուժ չի գտնում դատապարտելու իր իսկ ձեռքով կատարած ոճիրը, եթե հայը մի փոքրիկ քարաստանի մեջ մասնատվել է ու իրար միս ուտելով կուսակցություն է խաղում, եթե հայը իր ազգայինը թղթի վրա թողնելով, դառնում է օտար և օտարամոլ, եթե հայը իր քարուքանդ երկիրը ամեն անգամ փորձում է նորից ավիրել, միաժամանակ շենացնելով ուրիշինը, եթե հայը խորհրդարան է շինել միայն յուրացնելու համար երկրի բարիքը, եթե հայը իր երկրում ծաղրում, քարկոծում ու  բանտում է իսկական հերոսին, ապա կա կարծիք դարերից եկող, որ նման ազգը իրավունք չունի պետականություն  ունենալու, քանի որ ամեն անգամ նրա ձեռք բերած ժամանակավոր անկախությունը դառնում է իր իսկ գլխին գլխացավանք․․․ իսկ այդ գլխացավանքից անմեղների արյունն է հոսում, իսկ երկրի սահմանները նեղանում ու ․․․

 

 Եվ հայկական կողմը չունեցավ գեթ մեկ «իբրահիմ», որպեսզի ճակատից հայտներ իսկությունը․․․

                                                                   ***

Մարքսի սոցիալ-դեմոկրատական ուսմունքը ոչ թե հնացել կամ անցյալ է, այլ պարզապես մոռացվել է, ուստի ականատեսը լինելով հայկական պետականության խախուտ վիճակին, որը բխում է տնտեսության իսպառ փոշիացված լինելու հետևանքով, պարտադիր պետք է յուրաքանչյուր սրտացավ հայ պատանի կամ քաղաքացի կարողանա իր մեջ կամք դրսևորել, ծանոթանալու մարքսիզմի սոցիալ-տնտեսական ուսմունքին, որով, առնվազն նա կսովորի երկիրը հանելու ստեղծված կացությունից։

                                                                ***

Ինչպես ժամանակը ցույց տվեց, շատ եվրոպական երկրներ հմտորեն որդեգրեցին Մարքսի սոցիալ-տնտեսական տեսությունը, որին երկար տարիներ փորձում էր հասնել ԽՍՀՄ-ը, սակայն այդ համակարգում ամեն պիտանի գաղափար խժռում էր կոռուպցիան։

                                                               ***

Կոռուպցիան կազմում է մարդկության անքաքտելի մասը, սակայն այն չպետք է տեղ գտնի հասարակ քաղաքացու կյանքում։ Կոռուպցիան  աշխատել և պետք է աշխատի միայն խոշոր՝ (պետության) շահերի համար, ինչպես դա արվում է խելացի երկրներում և  այն չպետք է վնասի շարքային քաղաքացու շահերը։

                                                            ***

Ցավոք՝ ՀՀ-ում կոռուպցիան սկսվում է մանկապարտեզից և հաճախ երեխայի ներկայությամբ, ծնողի քծնանքով, ուստի նման երեխան չի կարող ազնիվ լինել անգամ ինքն իր հետ։ 

 

 ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱՆԱԿ

Փաստորեն, հայկական հզոր բանակ գոյություն չի ունեցել, ինչպես ընդունված էր ասել «պառադների»՝ շքերթների ժամանակ՝ «հայկական հզոր բանակ»։ Իրոք, հրապարակով քայլող զինվորական խրոխտ շարքերը խոստումնալից էին յուրաքանչյուր հայի համար։ Անգամ, ոչ ոք չէր համարձակվում զարմանալ  թե ինչպե՞ս, տնտեսությունը փոշիացրած կառավարությունը կարողացել է ստեղծել նման «գերժամանակակից հզոր բանակ»։ Յուրաքանչյուրը համոզված էր, որ հրաշքներ լինում են և շարունակում էր գլուխը կախ աշխատել ու շենացնել օտարի տնտեսությունը։ Սակայն հայկական բանակը սպայական կազմով ուներ սեփական ներգին կարգը, որը ոչ մի աղերս չուներ զինվորական կարգ ու կանոնի հետ։

 Քանի որ հայկական բանակը հագեցված էր «գերժամանակակից» զենքերով, ուստի անհրաժշտություն չէր համարվում զորավարժություններ անցկացնելը, սահմանները թարմացնելը նոր տեխնիկայով, որը ընդունված և անհրաժեշտ  կարգ է անգամ ամենա հզոր երկրի ԶՈՒ-ում։ Հայկական բանակը սահմանափակվում էր ներքին ինքնաստեղծ օրենքներով, որտեղ ծաղկում էր ամենաթողությունը՝ գողությունը, սպանությունները, հոգեկան խեղումը, զինվորին կոտրելը, կոռուպցիան, զինվորի թերսնվելը, ծեծը, հակասանիտարական վիճակը․․․և ամենագլխավորը՝ կոռուպցիան․․․

Պարզվում է, երկար տարիներ հայկական բանակ հասկացությունը ընդամենը «փիառ» է եղել՝ ժողովրդի աչքին «թոզ փչել» և իհարկե փող լվացման միջոց։ Քանի որ, իսկական հայական բանակ ասելով, կարելի է հասկանալ՝ երկրի կարիքավոր խավի տղաներին բռնի ուժով հավաքագրել մի տեղ և նրանց հետ վարվել այնպես, ինչպես խելքին կփչի անսիրտ ու անհոգի  սպայի, որոնցից շատերը հաճախ տղաներին հասցնում էին ինքնասպանության, կամ տանջամահ անով, հետքերը լվանում, որակելով «ինքնասպանություն»։ Քանի՜, քանի՜ նման դեպքեր են եղել բանակում և ոչ ոք չի պատժվել, ինչպես հարկն է։

Յուրաքանչյուր հայ թյուր կարծիք ուներ թե թշնամին նախահարձակ չի լինում, քանի որ վախենում է հայկական բանակի հզոր ուժից, բայց իրականությունը սառը ցնցուղի պես սթափեցրեց գիտակից մասային, որ թշնամին պարզապես զինվում էր և սպասում հարձակման հրամանի։ Ինչո՞վ  էր զբաղված  հայկական կողմը  երեսունամյա ժամանակահատվածում՝ տնտեսությունը շարունակում էր փոշիանալ, միաժամանակ հառնելով գեներալների, նախարարների, նախագահների բազմամիլիոնանոց դղյակները՝ անգամ արտերկրներում, իսկ զինվորը ի՞նչ՝ զինվորը կարիքավոր ընտանիքից էր և կարևոր չէր նրա անվտանգությունը։ 

Հայկական բանակը հիշեցնում էր կյանքին վտանգ սպառնացող ճամբարի, որտեղից ամեն գնով՝ այսինքն մե՜ծ փրկագին վճարելով զինկոմներին, հարուստները ազատում էին իրենց երեխաներին, ուղարկելով արտերկիր, իսկ կարիքավոր երեխայի ծնողը երկու երկար ու ձիգ տարիներ անքուն աչքով լույս էր բացում․․․

Սթափվե՛ք պարոնայք․․․

 

Եվրոպացին, առաջին աշխարհամարտի ժամանակ լուռ հետևում էր թե  թուրքը ինչպես է  տանջամահ անելով սպանում մի ողջ ժողովրդի։ Հարյուր տարի հետո, նույն եվրոպացին, նույն անտարբերությամբ հետևում էր թե ինչպես է Հայ- ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ,  Ադրբեջանը Թուրքիայի և Իսրայելի հովանավորությամբ և օժանդակությամբ արգելված մասսայական ոչնչացման զենքով օդից սպանում  հայ անպաշտպան զինվորին և խաղաղ բնակչությանը, ռմբահարելով քաղաքներ և գյուղեր։

Եվրոպայի համար հոգեհարազատ տեսարաններ են այսօրվա Սիրիան, Իրաքը, Լիբանանը՝ շարքը պիտի շարունակեր Հայաստանը։ Բարեբախտաբար այդպես չեղավ և դեռ կան անմիտներ, որոնք քննադատում ու մերժում են Ռուսաստանին։ Պարզապես Ռուսաստանը Եվրոպա չէ և փառք Աստծուն․․․

                                                                        ***